FİRDEVSÎ-İ RUMÎ, HAYATI VE ESERLERİ HAKKINDA YENİ BİLGİLER

Başvuru Tarihi: 20.12.2015
Yayına Kabul Tarihi: 30.12.2015
FİRDEVSÎ-İ RUMÎ, HAYATI VE ESERLERİ HAKKINDA YENİ BİLGİLER
FİRDEVSÎ-İ RUMÎ, LIFE AND WORKS ABOUT NEW INFORMATION
Himmet BÜKE1
Öz
Firdevsî-i Rumî 15. yy’ın sonları 16. yy’ın başlarından yaşamış bir Osmanlı müellifidir. Kendi
ifadesi ile 72 eser yazmış olan Firdevsî’nin bu eserlerinden bir kısmı bugüne ulaşabilmiştir. Sözkonusu
eserlerle ilgili bazı ortak görüşler bulunmakla birlikte Firdevsî’ye ait olup olmadığı tartışmalı olan
eserler de mevcuttur. Bu çalışmada Firdevsî’ye ait olduğu belirtilen eserlerin detaylı bir incelemesi
yapılmış olup konuyla ilgili son ve güncel bilgiler aktarılmıştır. Çalışmada bazı eserlerin arşiv veya
kütüphane numaraları güncellenmiş, içerikleri hakkında yeni bilgiler aktarılmıştır. Bazı eserlerinin ise
yeni nüshaları tespit edilmiş olup bunlar hakkında tanıtıcı bilgiler verilmiştir. Diğer taraftan Firdevsî’ye

Read the rest of this entry »

BAĞDATLI RÛHÎ’DE HİCVİN BAŞKA BİR YÜZÜ: ÇARH VE DEHR

Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/17 Fall 2016, p. 93-114
DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.10049
ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY
Article Info/Makale Bilgisi
 Received/Geliş: 24.10.2016 Accepted/Kabul: 12.12.2016
Referees/Hakemler: Prof. Dr. Bilal KEMİKLİ – Doç. Dr. Necdet
ŞENGÜN
This article was checked by iThenticate.
BAĞDATLI RÛHÎ’DE HİCVİN BAŞKA BİR YÜZÜ: ÇARH VE
DEHR
Kenan MERMER*
Çarħuñ ki ne sa‘dinde ne naħsinde beķā var
Dehrüñ ki ne ħāśśında ne ‘āmında ‘aŧā var
ÖZET
Şairin bir muhite ve topluma bağı yadsınamaz. Sanatkârın dile
getirdiği şikâyet, yergi, övgü ve dinî tutumu bu sosyolojik çember, diğer
bir deyişle devrin manevî bütünlüğü içerisinde anlaşılmalıdır. Onlar da
diğer insanlar gibi kendi yaşadığı zamana tanıklık eder fakat onu
şekillendirmek de ister. 16. yüzyılda yaşamış olan Rûhî-i Bağdâdî’nin

Read the rest of this entry »

ORTAÇAĞ İRAN’INI ANLAMAK: FİRDEVSÎ, NİZÂMÜ’L-MÜLK, SABBÂH VE HAYYAM

TÜRK KÜLTÜRÜ ve HACI BEKTAŞ VELÎ ARAŞTIRMA DERGİSİ / 2016 / 77 77
ORTAÇAĞ İRAN’INI ANLAMAK: FİRDEVSÎ, NİZÂMÜ’L-MÜLK,
SABBÂH VE HAYYAM
Ömer Soner HUNKAN*
Öz
Moğol öncesi ortaçağ İran’ını, her biri kendi alanında meşhur devrin dört sembol isim
Firdevsî, Nizâmü’l-Mülk, Hasan Sabbâh ve Ömer Hayyam’ın biyografileri üzerinden
irdelemeye çalışmak, bu dönemdeki İran imgesi hakkında hem bir fikir verebilir hem de siyasî
tarihinin yoğunluğu içinde kaybolan olguları daha iyi anlamayı kolaylaştırabilir. Zira İran’ın
İslâm öncesi geleneklerinin yeniden ihyası ve yeni fatihler yani Araplar ve Türkler karşısında
İran’ın Fars milli hissiyatına sığınarak var olma mücadelesi, farklı alanlardaki bu şahsiyetleri
ortak bir zeminde buluşturmaktadır. İşte bu makalede, Firdevsî, Nizâmü’l-Mülk, Hasan
Sabbâh ve Ömer Hayyam’ı İran’ın millî bir değeri haline getiren ortak vasıflarının tarihi izleri
sürülerek, biyografileri çerçevesinde bazı sonuçlara ulaşılmaya gayret edilmektedir.

Read the rest of this entry »

İSMAİL HAKKI BURSEVÎ’NİN RİSÂLE-İ ŞEM‘İYYE ADLI RİSÂLESİ

İSMAİL HAKKI BURSEVÎ’NİN RİSÂLE-İ ŞEM‘İYYE ADLI RİSÂLESİ
İbrahim Halil TUĞLUK*
Öz
17. yy. ın ikinci yarısı ile 18. yy. ın ilk yarısında yaşamış olan İsmail Hakkı
Bursevî telif, tercüme birçok eser kaleme almıştır. Bursevî’nin eserleri
arasında şerh çalışmaları önemli bir yer tutmaktadır. İsmail Hakkı
Bursevî’nin bu alandaki eserlerinden biri de “Âdem bir demdür” mısrasıyla
başlayan şiire yaptığı şerhtir. “Risâle-i Şem‘iyye” adını taşıyan ve iki
nüshası tespit edilen eserde, şerhin çıkış noktası “Âdem bir demdür”
mısrasıdır. Müellif, “Âdem, dem” kelimelerinden hareket ederek detaylı
bir şerh çalışması ortaya koymuştur. Eser, kavramların sembolik arka
plânlarına ve bu sembollerin tasavvufî karşılıklarına hatta bunların
gündelik kullanımlarına yer vermesi açısından önemlidir. Eser, ismini ışığın
çeşitlerinin anlatıldığı bölümde sekizinci maddede geçen şem‘
kelimesinden almaktadır. Bu çalışmada Risâle-i Şem‘iyye adlı risale

Read the rest of this entry »

ŞEYH GÂLİB VE AHMET HÂŞİM’İN POETİK YAKINLIKLARI

Türkiyat Mecmuası, c. 26/2, 2016, 167-186
Makale GeliĢ Tarihi: 21.09.2016 Kabul Tarihi: 30.10.2016
167
ŞEYH GÂLİB VE AHMET HÂŞİM’İN POETİK
YAKINLIKLARI
Özlem DÜZLÜ
Hürdünya ŞAHAN**
ÖZET
Modern Türk Ģairlerini besleyen kaynaklardan biri de klasik Türk Ģiiridir.
Gelenek içerisinden modern Ģairler üzerinde en etkili olan isimlerden biri
ġeyh Gâlib‟dir. Modern Türk Ģairlerinden Cenâp ġahabettin, Abdülhâk Hâmid
ve özellikle Fecr-i Âti Ģairleri üzerinde görülen ġeyh Gâlib etkisi Ahmet
HâĢim‟de daha da belirginleĢmektedir. HâĢim‟in kullandığı imaj ve hayaller
ile sembolizm anlayıĢı onun Ģiirlerindeki ġeyh Gâlib etkisinin göstergeleridir.
ġeyh Gâlib‟in poetikası olarak kabul edilebilecek Ģiirleri ile Ahmet HâĢim‟in
poetik nitelikli yazı ve Ģiirleri dikkate alındığında HâĢim‟in Gâlib‟le imajları,
hayal dünyası ve sembolizm anlayıĢı dıĢında poetik görüĢleri açısından da
birtakım benzerlikler gösterdiği anlaĢılmaktadır. Söz konusu benzerlikler; iki

Read the rest of this entry »

GAZZÂLÎ VE İSMÂİLİYYE∗

e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi
Journal of Oriental Scıentific Research (JOSR) www.esarkiyat.com ISSN: 1308-9633
(JOSR) Nisan-2016 Cilt:8 Sayı:1 (15) (s. 526-544) (JOSR) April-2016 Volume:8 Issue: 1 (15)
526
GAZZÂLÎ VE İSMÂİLİYYE∗
Ferhâd Defterî
Farsça’dan çeviren: Naim DÖNER∗∗
Öz
Şia’nın en önemli kolu sayılan İsmâiliyye, on iki asır boyunca azınlık bir mezhep
olarak varlığını sürdürmüştür. Bu mezhep müntesipleri, özellikle Abbasî halifeleri ve
Selçuklu sultanlarının eziyetlerine eziyetlerine maruz kalmıştır. Sadece Fatımîler hilafeti
döneminde; İsmâiliyye, güçlü bir devletin resmi mezhebi haline gelmiş ve bu dönemde
İsmâilîler, mezhebi özgürlükten yararlanmışlardır. İsmâiliyye Ca‘afer Sadık’ın büyük oğlu
İsmâil’in oğlu Muhammed bin İsmâil’e bağlı kalarak imametin onların hakkı olduğuna
inanlara verilen addır. Abbasi ve Selçuklu yöneticilerin teşvikiyle Ehl-i sünnet âlimleri,

Read the rest of this entry »

MUHYİDDİN İBNÜ'L-ARABÎ'NİN ŞAM TASAVVUF DÜŞÜNCESİNE TESİR KANALLARI VE MEŞHUR TAKİPÇİLERİ

Universal Journal of Theology
Volume I, Issue I, 51-73
http://dergipark.gov.tr/ujte
MUHYİDDİN İBNÜ'L-ARABÎ'NİN ŞAM TASAVVUF DÜŞÜNCESİNE
TESİR KANALLARI VE MEŞHUR TAKİPÇİLERİ
MUHYI-DIN IBN-AL‘ARABI’S WAYS OF EFFICIENCY ON THE
SUFISTIC THOUGHT OF DAMASCUS AND HIS KNOWN FOLLOWERS
Abdulcebbar KAVAK
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi,
İslami İlimler Fakültesi
Ağrı-Türkiye
akavak@agri.edu.tr
Atıf gösterme: Kavak, A. (2016). Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin Şam Tasavvuf Düşüncesine Tesir Kanalları ve
Meşhur Takipçileri, Universal Journal of Theology, 1 (1), 51-73.
Geliş Tarihi:
27 Kasım 2016
Değerlendirme Tarihi:
28 Kasım 2016
Kabul Tarihi:
24 Aralık 2016
© 2016 UJTE.
Tüm hakları saklıdır.

Öz: Muhyiddin İbnü’l-Arabî (ö. 638/1240), tasavvufî düşünce alanındaki yorumları ile
XIII. asırdan beri adından bahsedilen seyyah bir sûfîdir. Tasavvufun kurumsallaşmasıyla
beraber İslam dünyasında yaygınlaşan farklı tarikat mensuplarını etkileyen İbnü’l-Arabî,

Read the rest of this entry »

KERBELA OLAYI’NI KONU ALAN MÜSTAKİL ESERLER ÜZERİNE BİR İNCELEME

TÜRK KÜLTÜRÜ ve HACI BEKTAŞ VELÎ ARAŞTIRMA DERGİSİ / 2016 / 78 219
KERBELA OLAYI’NI KONU ALAN MÜSTAKİL ESERLER ÜZERİNE
BİR İNCELEME
Hulisi GÜRBÜZ*
Öz
Kerbela Olayı, siyasi olarak ortaya çıkmasının yanında her muharrem hatırlanması gereken
elzem bir hadise olarak kabul görmüştür. İslam coğrafyasının farklı bölgelerinde değişik zihniyetlerce
de bu olayın her an hatırlanmasıyla bazı özel uygulamalar ortaya çıkmıştır. Bu uygulamaların
varoluşu insan duygusunun temeli olan sanat mefhumu etrafındaki edebi eserleri
de şekillendirmiştir. Bu sebeple Kerbela Olayı, kimi zaman edebi metinlerde telmihte
bulunulan kimi zaman da müstakil olarak ele alınan bir hadise haline gelmiştir. Bu çalışma
ile Kerbela Olayı ve bu olay etrafında oluşturulmuş edebi eserler ortaya konmuştur. Alevi
Bektaşi geleneği içerisinde oluşturulan ve edebi değer taşıyan her eserde Kerbela Olayı’nın
ele alındığı görülmektedir. Bu durum eserlerde bazen telmihlerle bazen de doğrudan doğ-

Read the rest of this entry »

BİR DİL UĞRAŞIRI GÖZÜNDEN TEBDİZ

Journal of Turkish Language and Literature
Volume:3, Issue: 1, Winter 2017, (38-43)
BİR DİL UĞRAŞIRI GÖZÜNDEN TEBDİZ
Diba BAHADIROĞLU1
Özet
TEBDİZ, açılımıyla Türk Edebiyatının Bağlamlı Dizinleri ve İşlevsel Sözlüğü, 2015 yılında Gazi Üniversitesinin girişimi ile
hazırlanan ve XVI.yy’dan başlayarak Türk edebiyatının ürünlerindeki sözcüklerin metin bağlamı kapsamında değerlendirilip
bir bağlamsal sözlük hazırlamayı amaçlayan projenin adıdır. Bu proje, onlarca metin girdisi, onlarca gönüllüsü ile 2 milyon
kadar sözcüğün örneklerle metin bağlamı kapsamında değerlendirilmesi anlamına gelmektedir. Her araştırmacının bir metin
ile katıldığı bu projede Cem Sultan’ın kaleminden çıkma Cemşid u Hurşid mesnevisi bizim tarafımızdan incelenmektedir. Bu
yazıda inceleme görevini üstlendiğimiz Cemşid u Hurşid mesnevisinin bağlamsal dizinini ortaya koymak için yaptığımız
çalışmaları, yararlandığımız kaynakları, bu projenin ve konumuz olan Cemşid u Hurşid mesnevisinin tarafımıza katkılarını

Read the rest of this entry »

TÜRK EDEBİYATINDA SEFÂRETNÂMELER VE AHMED RESMÎ’NİN NEMÇE SEFÂRETNÂMESİ

Ϧ
Kezban Paksoy “Türk edebiyatında Sefâretnâmeler
ve Ahmed Resmî’nin Nemçe Sefâretnâmesi”
HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature],
Prof. Dr. Abdulkerim AbdulkadiroĞlu Özel Sayısı, Yıl 2, Sayı 3, 2016 ss. 197-204
Yükleme Tarihi:26.12.2015 Kabul Tarihi: 18.01.2015
Kezban PAKSOY*

TÜRK EDEBİYATINDA SEFÂRETNÂMELER
VE AHMED RESMÎ’NİN NEMÇE SEFÂRETNÂMESİ

Özet: Sefâretnâmeler Osmanlı Devleti’nde yabancı ülkelere elçilik
göreviyle gönderilen kişilerin gittikleri yerlerde gördüklerini,
yolculuklarını ve bu süreç boyunca edindikleri izlenimleri anlattıkları
eserlerdir ve örnekleri on yedinci yüzyıldan itibaren görülmektedir.
Bizim burada üzerinde duracağımız Ahmed Resmî Efendi’nin Nemçe
Sefâretnâmesi bu minvalde yazılmış metinlerdendir. Bu metinlerin
neşredilmesi sadece siyâsî tarihimize ışık tutmayacak, bunun yanında
Osmanlı nesir dili husûsunda yapılacak çalışmalara da katkı
sağlayacaktır.

Read the rest of this entry »

İran’ın Afganistan’daki İç Savaşa Yönelik Dış Politikası

Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi .8 (2).75-84

© 2016 Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

http://iibfdergi.aksaray.edu.tr

İran’ın Afganistan’daki İç Savaşa Yönelik Dış Politikası

Özgür ÇINARLI*

Aksaray Üniversitesi

Öz

Afganistan üzerindeki Sovyet işgalinin sona erdiği 1989 yılı ile ABD’nin Taliban’ı devirmeye yönelik askeri müdahalede

bulunduğu 2001 yılları arasında, bu ülkede şiddetli bir iç savaş yaşanmıştır. ABD ve Sovyetler Birliği (sonrasında Rusya) gibi

küresel güçlerle beraber, bazı bölgesel güçler de, iç savaşın taraflarını çeşitli şekillerde destekleyerek bu iç savaşa müdahil

olmuşlardır. İran da Afgan iç savaşına müdahil olan bu bölgesel güçlerden biridir. Çalışmada, İran’ın dış politikasını

şekillendiren temel güdüleyicilerle birlikte, gerek bu ülkenin iç politikasındaki, gerek dünyanın genel siyasi durumundaki

Read the rest of this entry »

EDEBİYATTA ŞARAP RENKLERİ

EDEBİYATTA ŞARAP RENKLERİ
PROF. DR. A. NACİ TOKMAK 
ÖZ
2013-2014 yıllarında, şiir zevkimi tatmin etmek için Mevlânâ’nın Mesnevî’si
ile dîvânından gazeller okurken, dîvândan seçkiler yapıp Türk-
çe’ye çevirmeyi de düşünüyordum. Bu gazellerin çevirisini yaparken,
Mevlânâ’nın gazellerinde şaraptan söz ettiği yerlerde, değişik renkli şaraplardan
bahsettiğini görünce, bunları bir kenara kaydettim. Bu tespiti
yaptıktan sonra, başka şairlerin de şarap için hangi renkleri kullandıklarını
araştırmayı düşündüm. Önce Nizâmî’nin, tarafından yapılan Leylâ
İle Mecnun çevirisinde, Nizâmî’nin kullandığı şarap renklerini tespit ettim.
Ardından da Değerli bilim adamı ve dostum Prof. Dr. A. Atilla Şentürk
tarafından oluşturulan Eski Türk Edebiyatı şiir bankasına başvurarak,
Türk şairlerinin eserlerinin yer aldığı bu çalışmayı tarayarak, şairlerimizin
şarap için hangi renkleri kullandıklarını tespit ederek bu makaleyi
hazırladım.

Read the rest of this entry »

Türkiye'de Fars Dili ve Edebiyatı

Dünyanın en eski ve önemli dillerinden olan ve kökeni Sanskritçeye dayanan Fars dili klasik çağlarda doğu kültürünün edebiyat dili olarak kullanılmasıyla birlikte günümüzde de birçok üniversite kürsüsünde “Fars Dili ve Edebiyatı Bölümleri” ve “Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalları” adı altında faaliyet göstermektedir. Bu bölümler ve anabilim dalları; Fars kültürünün klasik ve modern dönemleri ile ilgili araştırmalar yapmayı, Türk dili, kültürü, tarihi ve edebiyatı ile ilgili Farsça yazılmış el yazması ve eski Türkçe matbu kaynakların tenkitli neşirlerinin ve çevirilerinin yapılarak gün ışığına çıkarılmasını, karşılaştırmalı dil ve edebiyat çalışmalarının yapılmasını, Türk-İslam sahasında ortaya konulmuş Farsça eserleri Türk kültürüne kazandırmayı amaçlamaktadır.

Read the rest of this entry »

ÇİN’E AİT İMGE VE MOTİFLERİN ŞEHNÂME’YE GÖRE TAHLİLİ

ÇİN’E AİT İMGE VE MOTİFLERİN ŞEHNÂME’YE
GÖRE TAHLİLİ
SERPİL KOÇ KONUKSEVER1
ÖZET: Firdevsî’nin kaleme aldığı “Şehnâme” İran’ın zengin ve
köklü millî değerlerinin bir arada toplandığı destansı bir eserdir.
Uzun asırlardan günümüze ulaşan bu eser, hâlâ değerini koruyan
dünyanın seçkin epopeleri arasındadır. İranlıların uzun asırlar
münasebet içerisinde oldukları Türk, Yunan, Arap ve Çin gibi
milletlere ait izleri taşımaktadır. Yazımızda, Şehnâme’de yer
alan Çin’e ait imge ve motiflerin tahliline yönelik kavramlar ele
alınacaktır.
Anahtar Kelimeler: Firdevsî, Şehnâme, Çin, Turan, İran
ANALYSİS IMAGE AND MOTİFS OF CHİNESE
ACCORDİNG TO THE SHAHNAMEH
ABSTARCT: “Shahnameh” written by Firdevsî which is a
epical work that collects of Iran’s rich and rooted national values.
Shahnameh is in the among world’s outstanding epopees which
reaches today from long centuries and stil retains its value. It has
the traces of nations such as Turkish, Greek, Arab and China that

Read the rest of this entry »

Mevlevi Âyinlerinin Yüzyıllara Göre Dağılımı

Inonu University Journal of Art and Design
İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi
ISSN: 1309-9876, E-ISSN: 1309-9884
Cilt/Vol. 6 Sayı/No.14 (2016): 1-13
Distribution of Mevlevi Rites (Ayins) by Centuries
Muattar Demet Doğruöz1
1 : Mugla Sitki Kocman University, The Department of Fine Arts Education,
Division of Music Education, Muğla, ddemet@mu.edu.tr
DOI: http://dx.doi.org /10.16950/iüstd.29768
Abstract
It is important that preschool education develops the skills because children
Mevlevi Rites are classified as mystical musical forms that were composed to
be performed during the Sema rituals and they are one of the lenghtiest
musical forms of Turkish music. The earliest Mevlevi Rites in history were
composed in pençgâh, dügâh ve hüseynî maqams and their composers are
unknown. These earliest rites, known as beste-i kadim, were composed in the
16th century and since then this form has been attracting the interest of many

Read the rest of this entry »

Sponsorlu bağlantılar